W 1930 roku z istniejącego koła motocyklistów narodził się w Rybniku sport żużlowy pod szyldem "Rybnicki Sport Motocyklowy". Założycielem, a zarazem pierwszym prezesem tego klubu został nieżyjący już mgr Zdzisław Bysiek, młody aptekarz znający języki obce, który organizując w Rybniku sport żużlowy wzorował się na wiadomościach zaczerpniętych z czasopisma angielskiego ,,Speedway". Pierwszymi zawodnikami tego klubu byli: wspomniany już wyżej mgr Zdzisław Bysiek, Józef Draga, Mieczysław Mydlak, Eryk Pierchała - jeżdżący na motocyk1ach ,,Ariel" 500 ccm, inż. Jan Kidoń i Ryszard Kopiec, na maszynach,,Norton" 350 ccm, Karol Tomanek i Edward Wrocławski, na motorach ,,Ariel" 350 ccm, Hubert Jung -,,Rudge" 350 ccm, Józef Janyga, -,,Praga" 250 ccm, Józef Musiolik -,,Royal" 350 ccm oraz Józef Stallmach - junior jeżdżący na motocyklu ,,Ariel" 500 ccm. Początki rozwoju w Rybniku speedway'a były trudne, z powodu braku toru zuzIowego, postanowiono organizować zawody indywidualne latem na placu targowym, na każdorazowo przygotowanym torze o długości około 200 metrów, przy czym bandę ochronną stanowiły worki (tylko na wirażach) wypełnione piaskiem. Natomiast w okresie zimowym urządzano zawody na zamarzającym stawie ,,Ruda", gdzie długość toru wynosiła około 300 metrów Bandy ochronnej nie zrobiono gdyż publika stała na brzegu stawu.

ANGIELSKIE WZORY
Publiczności podobały się jedne i drugie zawody, toteż chętnie na nie przychodziła. W imprezach tych, oprócz rybniczan brali udział również obcy zawodnicy, jak Baron, Myga i bracia Gayerowie z Bielska-Białej. Natomiast rybniczanie uczestniczyli w podobnych imprezach w Bytomiu, Chorzowie, Mysłowicach i innych miastach, gdzie również raczkował sport żużlowy i organizowano podobne zawody. Spośród rybnickich żużlowców wyróżniali się w tym okresie techniką jeździecką i bojowością: Józef Dziura, Zdzisław Bysiek i Edward Wrocławski, który w 1937 roku zdobył ,,Zloty Kask". Organizacja imprez oraz zasady startu zawodników odbywały się według wzorów angielskich. Uczestnicy startowali na własnych motocyklach i we własnym ekwipunku sportowym. Szybkość zawodników mierzona była przez sędziów stoperami wg kategorii maszyn a wyniki zapisywane do protokółu. Wybuch II wojny światowej przerwał działalność Rybnickiego Klubu Motocyklowego.

Wznowienie nastąpiło dopiero w Latach 1946-47. Do czasu powrotu z Wojska Polskiego prezesa klubu mgr. Byśka co nastąpiło w roku 1947, prezesami tego klubu byli kolejno mgr inż. Franciszek Kozubski i Eryk Pierchała. Kierownictwo Rybnickiego Klubu Motocyklowego stanęło wobec problemu, jak zdobyć środki materialne na przebudowę bieżni lekkoatletycznej na tor żużlowy - na stadionie przy ulicy Gliwickiej oraz na zakup motocykli żużlowych - ,,Martinów", produkowanych w Anglii. Bieżnia lekkoatletyczna była zbyt wąska na tor żużlowy o przepisowych wymiarach i aby ją poszerzyć, trzeba było zbudować długi i glęboki mur oporowy, wzdłuż starego koryta rzeki ,,Ruda", Co połączone było z wysokimi kosztami i brakiem deficytowych materiałów: cementu, kamienia, żwiru i stali. W tym celu kierownictwo klubu nawiązało kontakt z dyrekcją Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego w Rybniku, a w szczególności z pracownikiem technicznym tego przedsiębiorstwa, ofiarnym i bardzo operatywnym działaczem sportowym Janem Konstantym, z którego inicjatywy w kilka lat później zbudowano w Krakowie - Nowej Hucie tor żużlowy i założono klub pod nazwą ,,Wanda".

BUDOWLANI
W roku 1948 ww. Przedsiębiorstwo Budowlane przejęło Rybnicki Klub Motocyklowy i nadało mu nazwę ,,Klub Sportowy Budowlani - Sekcja Motorowa Rybnik", a następnie wielkim nakładem kosztów zbudowano prawidłowy - na ówczesne czasy tor żużlowy. Kierownikiem tej sekcji motorowej został wspomniany już Jan Konstanty, a zawodnikami byli: Eryk Pierchała, Bolesław Rybka, Jan Sanecznik, Ludwik Draga, Jan Paluch, Paweł Dziura, Józef Wieczorek, Robert Nawrocki, Emil Spyra, Marian Philipp, Stanisław Siemek, Joachim Maj i inni. Był to okres pierwszych powojennych osiągnięć rybnickiego sportu żużlowego. Eryk Pierchała zdobył w roku 1947 tytuł mistrza Polski, Ludwik Draga w 1948 r. tytuł mistrza Poiski, a Emil Spyra w 1951 roku tytuł wicemistrza Polski. W roku 1951 po zmianie kierownictwa w/w Przedsiębiorstwa Budowlanego, które zostało powołane do budowy Nowej Huty w Krakowie rybnicką sekcję żużlową przejął Klub Sportowy ,,Ryf" przy Rvbnickiej Fabryce Maszyn w Rybniku, którego prezesem bvł mgr inż. Ludwik Peist, ówczesny dyrektor tej fabryki. W roku 1954 rybnicką sekcję żużlową przejęło Terenowe Koło ZS ,,Górnik", istniejące przy dyrekcji Rybnickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego w Rybniku, kt6re następnie zmieniło nazwę na Rybnicki Klub Sportowy „Górnik". Na skutek reorganizacji polskiego sportu zuziowego przez powołaną do życia Główną Komisję Sportową PZM w Warszawie - ówczesny sport żużlowy został podzielony na trzv sekcje w skali krajowej. W wyniku tego podziału rybnicki klub żużlowy znalazł się w II lidze. Prezesem tego klubu był mgr Tadeusz Trawiński, dyrektor ekonomiczny Rybnickiego Zjednoczenia PW, który zorientowany w trudnej sytuacji kadrowej i sprzętowej przejętej Sekcji, rozpatrzywszy możliwości utworzenia z niej silnego zespołu sportowego, powołał do współpracy wypróbowanych ofiarnych działaczy, takich jak: Alojzy Polak, Antoni Fic, Karol Pasternak, Jan Zieleźniak, Jerzy Kubik, Albin Liszka, Zygmunt Krzyżak, Karol Drewniok, Emil Kołodziej. W tatach 70-tych zasilili szeregi ww. działaczy Ludwik Draga, mgr inż. Zygmunt Hanak, mgr inz. Stanisław Jankowski, mgr Brunon Sobel, dr Adam Bezeg, mgr Mieczysław Korbasiewicz, mgr Ryszard Pawelec, mgr inz. Jerzy Pająk a w latach 80-tych Stefan Stęchły i Henryk Tomaszewski.

JAK W RODZINIE
Opracowany kolektywnie w roku 1954 z ówczesnymi działaczami szczegółowy plan pracy był systematycznie realizowany pod kierownictwem T. Trawińskiego, który bez reszty - poza pracą zawodową - poświęcił się pracy sportowej. Przystąpiono natychmiast do zwiększenia ilości zajęć ogólnorozwojowych oraz treningów na torze. Po każdym treningu odbywały się pogadanki, na których na gorąco omawiano błędy popełnione przez zawodników. Zwiększono ilość zebrań szkoleniowych na tematy: postawy sportowej zawodników, bezwarunkowej konieczności prowadzenia sportowego trybu życia, zasad koleżeńskości i szacunku dla starszych zasłużonych zawodników. Wprowadzono zasady jazdy zespołowej na torze. Wynajęto w śródmieściu lokal klubowy z dużą salą, którą wyposażono w sprzęt do gier sportowych. Zmodernizowano warsztat mechaniczny wraz z wyposażeniem go w brakujące narzędzia, ułatwiające remonty motocykli, latem w niedziele wolne od zawodów urządzano dla sportowców, działaczy i ich rodzin wspólne wycieczki do Ustronia, Wisły lub Szczyrku. W ten sposób powstała w rybnickiej sekcji żużlowej jedna wielka rodzina, mająca poważny wpływ na wyniki sportowe. Efekty tej kolektywnej współpracy wkrótce zaczęły owocować. Przygotowana odpowiednio pod każdym względem rybnicka drużyna żużlowa zdobyła w roku 1955 drużynowe mistrzostwo II ligi i automatyczny awans do I ligi, a w latach następnych tj. w 1956, 1957 i 1958 trzy razy z rzędu zdobyła tytuł drużynowego mistrza Polski. W tych osiągnięciach wyróżnili się Paweł Dziura, Józef Wieczorek, Marian Philipp, Joachim Maj, Stanisław Tkocz, Stanisław Siemek i Jan Bąkała.W trosce o stałe utrzymanie najwyższego poziomu kadry zawodniczej utworzono - jako pierwszą w polskim sporcie żużlowym - szkółkę w której systematycznie i intensywnie szkolono utalentowany narybek żużlowy. W wyniku ofiarnej pracy szkoleniowców Józefa Wieczorka i następców Joachima Maja, Stanisława Tkocza i innych, znaleźli się w kadrze klubowej: Andrzej Wyglenda, Antoni Woryna, Jerzy Gryt, Andrzej Tkocz, do których kolejno w nastepnych latach dołączali: Piotr Pyszny, Antoni Fojcik, Jerzy Wilim, Karol Peszke, Alojzy Norek, Antoni Masłowski, Waldemar Motyka, Mieczysław Kmieciak, Antoni Shupień, Henryk Bem. W roku 1962 drużyna rozpoczęła drugą serię wspaniałych wyników zdobywając siedem razy z rzędu tytuł druzynowego rnistrza Polski, a Woryna i Wyglenda jako pierwsi z polskich zawodników stali na podium mistrzów Świata i Europy, rozsławiając polski sport żużlowy. Wtedy z Rybnika do Londynu nie było daleko...

Woryna, Wyglenda, Maj, Gryt, bracia Stanisław i Andrzej Tkoczowie, Pyszny i inni znani byli ze swoich pięknych osiągnięć indywidualnych na torach krajowych i zagranicznych. Po tych wspaniałych sukcesach sportowych rybnickich żużlowców - mistrzów czarnego toru, sekcja jeszcze dwa razy zdobyła (w latach 1970 - 1972) tytuł drużynowego mistrza Polski, czyli razem 12 razy, oraz 8 razy tytuł drużynowego wicemistrza Polski. W 1964 roku po połączeniu się dwóch klubów górniczych: Rybnickiego RKS ,,Górnik" z chwałowickim KS "Górnik" powstał w Rybniku wielosekcyjny (liczący 13 sekcji) klub pod nazwą: Klub Sportowy Rybnickiego Okręgu Węglowego ,,ROW". Rybniczanie po opisanych wyżej zwycięstwach zespołowych w latach 80-tych obniżyli loty. Stało się to przede wszystkim dlatego, że najlepsi, czołowi zawodnicy jak: Woryna, Wyglenda, Maj, Stanisław Tkocz, Gryt i kilku innych na skutek poważnych kontuzji zmuszonych było przedwcześnie wycofać się z dalszych startów, a prowadząc nadal systematycznie szkolenie nie nadążało z wypełnieniem tak dużych luk. Ponadto w znacznym stopniu zmniejszyła się ilosć talentów. Wykruszyli się też ofiarni działacze, którzy bez reszty poświecili się tej dyscyplinie sportowej. Wypada jednak nadmienić, ze w roku 1980 dzięki usilnym staraniom wiceprezesa ds. żużla Stanisława Jankowskiego oraz zarządu klubu ,,ROW" drużyna żużlowa została wyposażona w nowoczesny sprzęt wyczynowy.

Autor: Antoni Fic